İçerik düzgün görüntülenmiyorsa lütfen tıklayınız

9 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan “Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik” ile birlikte, belirlenen kriterleri sağlayan işyerlerinde taşınabilir otomatik şok cihazı (Otomatik Eksternal Defibrilatör: OED) bulundurulması zorunlu hale getirilmiştir.

Bu bilgi notu, işverenler ve İSG profesyonelleri açısından uygulamaya yönelik temel başlıkları açıklamak amacıyla hazırlanmıştır.

Bu kapsamda aşağıdaki sorular ele alınmaktadır:

• OED bulundurması zorunlu işyerleri hangileridir ve geçiş süreleri nelerdir?
• Elinde geçmişte satın aldığı OED bulunan işyerleri ne yapmalıdır?
• Yönetmelikteki “aynı kampüste ve aynı anda çalışan” ifadesi nasıl yorumlanmalıdır?
• İşyerlerinde OED kimler tarafından kullanılmalı ve nerede konumlandırılmalıdır?

1. OED bulundurması zorunlu işyerleri hangileridir ve geçiş süreleri nelerdir?

Yönetmelik kapsamında OED bulundurulması gereken alanlar üç ana grupta tanımlanmıştır:

• Yoğun nüfus hareketlerinin yaşandığı işyeri dışı alanlar
• Yoğun nüfus hareketlerinin yaşandığı işyerleri
• Çalışan nüfusu yoğun olan işyerleri

İşyeri dışı alan olarak, büyükşehir belediyelerince belirlenecek olan merkezi kent meydanlarında 2026 yılı sonuna kadar OED konumlandırmak zorunludur. İşyerleri açısından bakıldığında, yönetmelik kademeli geçiş süreleri öngörmekte ve işverenlere uyum için zaman tanımaktadır. 

2. Elinde geçmişte satın aldığı OED bulunan işyerleri ne yapmalıdır?

Yönetmelik öncesi dönemde işyerlerinde OED bulundurmak zorunlu değildi. Ama bazı işyerleri, işyerlerindeki acil sağlık durumlarını daha iyi yönetebilmek için, gönüllü olarak bu cihazları edinmişti. Yönetmelik ile birlikte, daha önce OED’lerde aranmayan iki kritik teknik özellik zorunlu hale gelmiştir. Bunlar OED-Net uyumluluğu ve belli standartları olan OED dolabıdır. Bu durum ellerindeki cihazların geleceği konusunda işyerlerinde bir belirsizlik yaratmaktadır.

2.1. OED-Net Uyumluluğu

OED’lerin, Sağlık Bakanlığı tarafından işletilen OED-Net sistemi ile uyumlu olması gerekmektedir. 

• Çalışabilirlik durumu
• Periyodik test sonuçları
• Batarya seviyesi
• Konum ve hareket bilgileri
• Müdahale sırasında elde edilen EKG verileri 

Bu sistem; cihazın izlenebilirliğini, güvenliğini ve tıbbi veri analizini mümkün kılmaktadır. Ama piyasada bugüne kadar satılan OED’lerde uzaktan erişim yazılımları bazı markalarda ve onlarda da opsiyonel olarak bulunmaktadır. Üstelik bu yazılımların OED-Net ile entegre edilip edilemeyeceği konusu henüz belirsizdir.

2.2. Belli Standartları Olan OED Dolabı

Yönetmeliğe göre OED’lerin dolap içinde muhafaza edilmesi zorunludur ve bu dolaplar şu özellikleri taşımalıdır:

• Isı, nem, toz ve yağmurdan koruyucu
• Alarmlı
• Olay anında kolay açılabilir
• Standart ve kolay fark edilebilir renkte
• Dolap üzerinde görsel ve yazılı kullanım talimatları bulunan 

Piyasada bugüne kadar satılan OED kılıfları ve dolapları bu şartları tam olarak karşılamamaktadır. 

Elinde daha önce satın aldıkları OED bulunan işyerleri için, OED-Net uyumluluğu ve OED dolabı konusundaki önerimiz şudur: Cihazı satın aldıkları firmalarla iletişime geçerek, cihaz ve dolapların bu iki şartı karşılamasını sağlayıp sağlayamayacaklarını öğrenmeliler. Sağlamak mümkün değilse yeni cihaz temin süreci planlanmalıdır.

3. Yönetmelikteki “aynı kampüste ve aynı anda çalışan” ifadesi nasıl yorumlanmalıdır?

Yönetmeliğe göre aynı kampüste ve aynı anda 100 ve üzeri çalışan bulunan tüm işyerlerinde OED bulundurmak zorunludur. Ancak “aynı kampüste ve aynı anda” ifadesi uygulamada önemli belirsizlikler içermektedir:

• Hesaplamada yalnızca asıl işveren çalışanları mı, yoksa kampüste fiilen bulunan tüm asıl ve alt işveren çalışanları birlikte mi dikkate alınacaktır?
• Plaza, sanayi sitesi veya teknopark gibi çok sayıda küçük işyerinin bulunduğu kampüslerde bu kural nasıl uygulanacaktır?
• Mobil çalışanlar, kuryeler veya saha personeli kampüste bulundukları sürelerde bu sayıya dâhil edilecek midir?
• Süresi sınırlı projeler (inşaat, film prodüksiyonu vb.) için OED temini zorunlu olacak mıdır?

Bu yönetmelik bakımından, Sağlık Bakanlığı işyerlerini “toplu bulunulan alanlar” olarak değerlendirilse de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı için işyeri “İSG faaliyetleri için temel birim”dir. Bu farklılıktan kaynaklı belirsizliklerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından açıklığa kavuşturulması beklenmelidir.

4. İşyerlerinde OED kimler tarafından kullanılmalı ve nerede konumlandırılmalıdır?

Bugüne kadar Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED) kullanma yetkisi, sağlık çalışanları dışında yalnızca ilkyardımcılara tanınmaktaydı. Yeni yürürlüğe giren Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik ile artık “halktan kurtarıcılar” 112 Acil Sağlık Hizmetleri’nin yönlendirmesi ve desteği ile ilkyardım uygulamaları kapsamında OED kullanabilecektir.

Bu düzenleme ile OED kullanımına ilişkin yetki alanı genişletilmiş; ani kalp durmalarında erken müdahalenin yaygınlaştırılması ve toplum genelinde hayat kurtarıcı uygulamalara erişimin artırılması amaçlanmıştır.

4.1. OED Kullanım Hiyerarşisi (Örnek Model)

İşyerinin, acil durum planında bir OED kullanım hiyerarşisi tanımlaması önerilir. Amaç, cihazı, işyerinde sürekli bulunan ve sağlıkla ilgili en nitelikli kişiye kullandırmaktır. İşyerinin ve çalışanların özelliklerine göre farklı kombinasyonlar söz konusu olabilir. Aşağıdaki diyagramda konuyla ilgili örnek bir model paylaşılmıştır.

4.2. OED’in Konumlandırılması

İlgili yönetmelikte, OED’lerin işlevsel konumlandırılması için, uluslararası rehberlere uygun olarak acil durumlarda en kısa sürede ulaşılabilir konumda bulundurulması, nüfus yoğunluğu dikkate alınarak konumlandırılması ve öncelikli olarak koruma görevlileri, güvenlik personeli, cankurtaran gibi eğitimli kullanıcılar yönünden erişilebilir ve yakın olmasının sağlanması istenmektedir.

Ancak işyerlerinde zaten iş sağlığı ve güvenliği personelleri ve ilkyardımcılar vardır. Bu yüzden yukarıdaki diyagrama uygun bir konumlandırma ile yönetmeliğin isteklerini karşılayan bir konumlandırmayı birlikte sağlayan bir çözüm için işyerlerinde bir risk değerlendirmesi yapmak gerekecektir. 

Öte yandan, yönetmelikte, asgari OED sayısı ve yerleşim esaslarının Bakanlıkça belirleneceği ifade edilmiştir. Belki de “kat başına OED”, “metrekareye göre OED” gibi daha somut sayı ve konum kuralları getirilecektir.

Sonuç ve Genel Değerlendirme

İşyerleri için getirilen OED zorunluluğu çalışanlar, ziyaretçiler ve halk sağlığı açısından önemli bir gelişme olmakla birlikte, uygulamaya ilişkin belirsizlikler içermektedir. Öte yandan, yönetmelik işverenlere uyum için zaman tanımaktadır.

Bu aşamada yapılması gereken en doğru yaklaşım;

• Yönetmeliği dikkatle incelemek,
• Varsa, ellerindeki OED’lerin uygunluğunu sorgulamak,
• İkincil düzenlemeleri ve Bakanlık açıklamalarını yakından takip etmek,
• Satın almalarda ve işyerindeki OED konumlandırmalarında aceleci davranmamaktır. 

Bununla birlikte, bir an önce yeni yönetmeliğe uygun OED’leri edinmek ve bunları işyerlerinde konumlandırmak isteyen çözüm ortaklarımız için gerekli danışmanlık desteğini vermeye her zaman hazır olduğumuzu da bilmenizi isteriz.

Konuya ilişkin güncel gelişmeler oldukça bilgilendirmelerimiz devam edecektir.